Практическое занятие № 15
История повелительного и сослагательного
наклонений
1.
Синтетические и аналитические формы повелительного
наклонения: значение, образование, спряжение правильных и неправильных
глаголов. История форм повелительного наклонения. Особенности функционирования
форм повелительного наклонения.
2.
Сослагательное наклонение: значение, образование,
спряжение. История форм сослагательного наклонения. Особенности
функционирования форм сослагательного наклонения.
Упражнения
1.
Используя таблицу, реконструирующую
праславянские показатели императива, образуйте все возможные простые
древнепольские формы повелительного наклонения от следующих слов. Сопоставьте
их с формами, бытующими в современном польском языке. Прокомментируйте
фонетические несоответствия.
Brać, płacić, myć, poznać, jeść,
piec, iść, wykonywać, odwrócić się, mieszkać, wchodzić, wejść, jechać, pisać, mówić, rozmawiać, być,
móc, dać,
pracować, opowiedzać, strzyc.
|
Классы
|
Число
|
Лицо
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
Основы
|
*nes-
|
*dvign-
|
*piš-
|
*mov-
|
*dad-
|
Ед.
|
1-е
|
-ěmъ
|
-ěmъ
|
-imъ
|
-imъ
|
-imъ
|
|
2-3-е
|
-i
|
-i
|
-i
|
-i
|
- < jь
|
Мн.
|
2-3-е
|
-ěte
|
-ěte
|
-ite
|
-ite
|
-ite
|
Дв.
|
1-е
|
-ěvě
|
-ěvě
|
-ivě
|
-ivě
|
-ivě
|
|
2-3-е
|
-ěta
|
-ěta
|
-ita
|
-ita
|
-ita
|
2.
Выпишите из текста все глаголы в форме
повелительного наклонения и объясните их образование.
NA OBCZYŹNIE
Taką mi wioskę wymaluj
w dolinie,
Od zbóż wesołą, a od jodeł smutną,
Niechaj się cała chowa w jarzębinie,
Niech na jej łąkach siwe leży
płótno.
Niech przez staw ciche rzucają się
tęcze,
Rozbite skrzelką, co tryska z wód
głębi,
Niech nad nią chmurka trzpioce się
gołębi,
I puchy kwietne, i nitki pajęcze…
I w takież skiby głębokie puść rolę,
I daj po bruzddach te maczki jaskrawe,
I
w sznur wyciągnij nad drogą topole,
I mgłę rzuć srebrną na łąki,
na trawę…
Maria Konopnicka
3.
Просклоняйте словосочетания:
Trudne cwiczenie, wczorajsza lekcja, wielki badacz.
4.
Прочитайте предложения, взятые из
древнепольских памятников письменности. Прокомментируйте функционирующие в них
формы императива.
1.Prziymice
pokaznene (PF). 2. Podzwignicze se writa wekuia (PF). 3. Sluszicze bogu w
strasze (BSz). 4. Y nachili vcho twoje y zapomny luda twego (PF). 5. Blogoslaw,
dusza moja (PF). 6. Widz moją smarą (PF). 7. Ati vczyn sobie korab
(BSz). 8. Podzmi, poklonmi se y padnmi przed bogem (PF). 9. Posządaj
otemne (PF). 10. Skonczaj szue zloszcz grzesznykow (PP) 11. Sluzczie bogu w
boyazny (PP).
5.
Глаголы в скобках поставьте в форме
повелительного наклонения (обращайте внимание на лицо и число, обозначенные
местоимениями).
1.(Kochać
się (my)) jak bracia, (rachować się (my)) jak Żydzi. 2.
Wszystkich (radzić się (ty)), a jednego (sluchać (ty)). 3. Nie
(przystępować (ty)) do niego z golą ręką. 4. Kiedy
mokre role, nie (chodzić (wy)) z pługiem w pole. 5.
(Pamiętać (ty)) rozchodzie żyć z przychodem w zgodzie. 6.
Nie (pchać (wy)) rzekę, sama płynie. 7. (Wygrać) w polu,
wygra pan i w sądzie. 8. Nie (budzić (ty)) licha, kiedy śpi. 9.
Z żartami jak z solą, nie (przesadzić (ty)), bo bolą. 10.
Gdy szukasz rady (strzec się (ty)) zdrady.
6.
Переведите на польский язык:
1.Если
бы я знал, что ты придешь, я остался бы дома. 2. Останься дома! 3. Что ответили
бы вы, если бы я спросил вас об этом? 4. Ответьте на мой вопрос! 5. Нужно было
бы передать это вашему брату. 6. Передайте это вашему брату. 7. Если бы они
(жен.) не говорили слишком громко, вы бы меня услышали. 8. Пусть они (муж.) не
говорят слишком громко.
7.
С.Кароляк, Д.Василевская. Польский язык. –
СПб, 1997, с.401 - 403. Прочитайте и переведите на русский язык текст. Сделайте
морфологический разбор глаголов (начальная форма (инфинитив), класс, тема,
характер основы (твердая - мягкая), спряжение (древнепольское – современное
польское), наклонение, время, лицо, число, род (если есть), характер флексии,
причины возникновения новой флексии, наличие фонетических чередований в основе
и причины их возникновения).
Практическое занятие № 16
Именные формы глагола в польском языке. Их
история
1.
Инфинитив, его происхождение и история.
2.
Супин, его происхождение и история.
3.
Образование и употребление причастных форм, их
судьба в современном польском языке.
4.
Формирование в польском языке категории
деепричастия. Судьба деепричастий в современном польском языке.
Упражнения
1.
В древнепольских памятниках письменности
представлены формы инфинитива grześć, skuść, klwać, plwać, szczwać, zwać,
róść, czyść,
kwiść, chocieć. В
современном польском языке инфинитивы этих глаголов звучат как grzebać, skubać, kluć,
pluć, szczuć, żuć, rosnąć, czytać, kwitnąć, chcieć. Каковы причины изменения форм инфинитива у этих глаголов?
2.
Поясните, как возникли современные суффиксы
польских инфинитивов:
Piec, wiec, strzec, móc, mieszkać, czytać, mówić, chcieć.
3.
Образуйте от глаголов все возможные в
древнепольском языке формы кратких действительных причастий настоящего и
прошедшего времени. Какова их история?
Nieść, tonąć, chodzić, czytać; przynieść,
utonąć, prychodzić, przeczytać.
4.
От следующих глаголов образуйте деепричастия и
действительные причастия настоящего времени. Прокомментируйте фонетические
изменения в основе.
Wychodzić, widzieć, wiedzeć,
jeść, mieść, iść, brać, nieść,
móc, klaść,
być, częstować, myć się, zyć, stać, dawać,
budzić, pisać, spać, jechać.
5.
Переведите на польский язык предложения.
1.Известия
передавались быстро. 2. Праздник будет отмечаться на следующей неделе. 3. В
воскресенье магазины закрыты. 4. События, описываемые в книге, происходили на
самом деле. 5. На скамейке сидит мальчик, читающий книгу. 6. Вбежавший в
комнату пес громко залаял. 7. Сегодня нам нечего делать.
6.
С.Кароляк, Д.Василевская. Польский язык. – СПб,
1997, с.404 - 406. Прочитайте и переведите на русский язык текст. Сделайте
морфологический разбор причастий (начальная форма (И.п. ед.ч. соответствующего
рода), залог, время, форма (краткая, полная), число, род, падеж, характер
флексии, причины возникновения новой флексии, наличие фонетических чередований
в основе и причины их возникновения).
Практическое занятие № 17-18
Синтаксические особенности польского языка
1.
Место согласованного
определения в составе словосочетания.
2.
Состав именного
сказуемого.
3.
Употребление глагольной
связки.
4.
Особенности структуры
некоторых типов односоставных предложений.
5.
Подчинительные союзы в
изъяснительном предложении.
Упражнения
1.
Как согласуются
подлежащее со сказуемым в польском языке? Каковы способы выражения подлежащего
в польском языке?
1.Wszystko jest w rękach
człowieka. 2. Brat z żoną przyjechałi w sobotę. 3. Nie
widzę dobrze bez okułarów. 4. Nie był to
właściwie sen, ale jakieś odretwienie. 5. Połska
drużyna jest mistrzem świata. – Połska drużyna mistrzem
świata. 6. Dotknąć ją zbrojną ręką
byłoby ją zabić (Mick.). 7. Na salę weszło
dwóch aktorów. 8. Trochę soku się rozlało. 9.
Dziś mija, jutro nadchodzi. 10. Nie swięci garniki lepią. 11.
Pięciu czeka na jednego.
2.
Прочитайте и
переведите на русский язык предложения. Установите способы выражения сказуемого
в польском языке.
1. Nasza ulica jest szeroka i bardzo ziełona. 2.
Jestem Rosjanką. 3. Ojciec jest Polakem. 4. Marek to mój kolega. 5.
Ten smutek, ten wstyd nową dla ciebie ozdobą (Mick.). 6. Zdawała
się nie widzieć lub nie chcieć widzieć męża (T.
Parnicki). 7. Przychodąc do kliniki zdawał się Nawet nas nie
zauważać. 8. Okazał się być dawnym kolegą Heinza.
9. Ojciec wyglądał chory. 10. Zrobiło mi się słabo.
11. Było zimno spać. 12. Nie miałem czasu. 13. Dlaczego ja nie
mam lubić nikogo? (M. Kusniewicz). 14. Czapkę miał
zsuniętą na tył głowy (B. Czeszko). 15. Mamy wiele do
załatwienia. 16. Trzeba, żeby człowiek miał dokąd
pójść (J. Hen).
3.
Переведите
словосочетания на польский язык.
Польский язык,
вторая мировая война, современное искусство, грязный дорожный плащ, редкие
семейные встречи, новая политическая партия, дама в шляпе, певец без голоса,
Ваша книга, поехать в Варшаву, поехать к морю, пойти в лес, растет в лесу,
посмотреть вверх, поехать в сторону Кракова.
4. Переведите на польский язык предложения, содержащие составное именное
сказуемое. Как эти предложения звучат в старославянском языке? Какова
особенность употребления глагола-связки в современном русском?
1.Он учитель. 2.
Мой брат - школьник. 3. Варшава – столица Польши. 4. Тот цветок голубой. 5. Он
был моим товарищем.
5.
Прочитайте и переведите на русский язык
односоставные предложения, определите их типы. Как выражены главные члены
предложения?
1.Ktoś
telefonował? 2. Autor został zaproszony do redakcji. 3. Prezydent nie
wzbudza już zaufania. 3. Nawet w takiej sytuacji nie się
rozczarowania. 4. Kiedy się stoi na parkingu, ma się wrażenie,
że nie ma już niczego prócz wiosennej niebieskiej mgły
(T. Hołuj). 5. Nie lubię, jak mi się zagląda do
życiorysu. 6. O nowym Prezydencie wie się dużo. 7. Tego się
nie da powiedzieć. 8. Jak się ma 18 lat, to jest się
młodym. 9. Ledwie go się widziało. 10. Zawsze słuchano go
bez sprzeciwu i bano się go. 11. Widziano nas już raz ze sobą.
12. Słychać muzykę. 13. Widać, że jesteś
zmęczony. 14. Nie ma co pić. 15. Co tu mówić?
6.
Прочитайте и переведите стихотворение
А.Мицкевича. Найдите односоставные предложения. Прокомментируйте их строение.
Stepy Akermańskie
(Sonety Krymskie)
Wpłynąłem na suchego przestów oceanu,
Wóz nurza się w zieloność i jak łódka brodzi;
Śród fali łąk szumiących śród
kwiatów powodzi,
Omijam koralowe osrowy burzanu.
Już mrok zapada, nigdzie drogi ni kurkanu,
Patrzę w niebo, gwiazd szukam, przewodniczek
łodzi.
Tam z dala błyszczy obłok? Tam jutrzeńka
wschodzi?
To błyszczy Dniestr, to weszła lampa Akermanu.
Stójmy! – jak cicho! – słyszę ciągnące żurawie,
Których
by nie dościgły źrenice sokoła;
Słyszę, kędy się motyl kołysa na trawie,
Kędy wąż sliską piersią dotyka się zioła.
Страницы: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
|